Malayan Union cetus kebangkitan

Berita Harian – 28/4/2006

SARANAN kerajaan British memperkenalkan Malayan Union untuk mentadbir Tanah Melayu selepas perang dunia kedua mengubah senario perkembangan politik orang Melayu di negara ini kerana ia adalah pencetus terbentuknya United Malay National Organisation (Umno).

Umno lahir hasil daripada kesedaran politik orang Melayu untuk menentang Malayan Union dan penentangan itu menjadi pemangkin kepada penyatuan orang Melayu serta dianggap sebagai kemuncak nasionalisme Melayu.

Keadaan Tanah Melayu ketika itu di bawah kuasa penjajahan British dan tiada perpaduan di kalangan orang Melayu memberi peluang terbaik bagi penjajah mengambil kesempatan menundukkan Raja Melayu dan rakyatnya.

Berikutan itu, kerajaan British mengesyorkan Malayan Union, satu bentuk perlembagaan baru yang mahu digunakan bagi pemerintahan Tanah Melayu dengan membuka taraf kerakyatan yang sama kepada semua penduduk selain menghapuskan terus kedaulatan, hak dan kedudukan Raja-raja Melayu.

Malayan Union yang dikaji sejak tahun 1943 di bawah Malayan Planning Unit diisytiharkan tiga tahun kemudian iaitu pada 1 April 1946. 

Perlembagaan Malayan Union terkandung dalam `kertas putih' yang jelas sekali memberi kuasa mutlak Raja England terhadap negeri-negeri Melayu dan satu perjanjian dibuat supaya sembilan sultan dan raja negeri di Tanah Melayu menyerahkan kuasa mereka.

Menerusi Malayan Union yang bertujuan menubuhkan satu kerajaan tunggal menggantikan pemerintahan beraja di setiap negeri di Tanah Melayu dan hanya berkuasa bagi urusan keagamaan dan adat istiadat dengan kuasa pentadbiran diserahkan kepada seorang Gabenor yang dilantik kerajaan British.

Namun, usul itu ditentang habis-habisan pemimpin dan pejuang Melayu ketika itu sehinggalah memberi kesedaran kepada orang Melayu untuk bangkit mempertahankan maruah bangsa Melayu.

Dua dasar yang terkandung dalam Malayan Union iaitu menghapuskan kedaulatan dan kedudukan raja-raja Melayu serta membuka taraf kerakyatan kepada semua orang, sememangnya menyentuh sensitiviti ketuanan orang Melayu.

Raja-raja Melayu juga merasa kesal kerana keterlanjuran menandatangani perjanjian dengan wakil kerajaan British, Sir Harold MacMicheal yang berjaya mendapatkan semua tandatangan mereka dalam tempoh dua bulan menerusi pelbagai taktik dan tipu helah.

Dalam mempertahankan maruah dan bangsa Melayu, muncul seorang pemimpin Melayu, Datuk Onn Jaafar yang berani berkonfrontasi dengan kerajaan Inggeris dan mendesak supaya Malayan Union ditarik balik dan diganti satu perlembagaan baru yang mengekalkan hak dan keistimewaan raja dan orang Melayu.

Beliau juga berpendapat jalan terbaik bagi memansuhkan Malayan Union ialah dengan membatalkan surat perjanjian yang sudah ditandatangani Raja-raja Melayu.

Justeru, Persatuan Melayu Johor (PMJ) membuat bantahan berikutan tindakan Sultan Johor bercanggah dengan Perkara 15 Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor iaitu melarang Sultan menyerah atau membuat sebarang perjanjian dengan kuasa Eropah.

Sultan Johor yang menyedari tindakannya itu bermakna menyerahkan kuasa dan negerinya kepada kerajaan British akhirnya menulis surat yang antara kandungannya menyebut baginda menandatangani tanpa menyiasat secara terperinci dan menarik balik persetujuan (menandatangani surat perjanjian) sebelum itu.

Tindakan itu kemudiannya diikuti semua sultan negeri lain selain tunjuk perasaan oleh orang Melayu di seluruh Tanah Melayu bagi menentang pelaksanaan Malayan Union yang sememangnya merugikan bangsa Melayu kerana akan tergadai maruah di tanah air sendiri.

Onn bersama pemimpin Melayu lain terus mengorak langkah dalam mempertahankan hak bangsa Melayu sehinggalah mencetuskan satu idea menggabungkan semua persatuan dan pertubuhan Melayu bagi menunjukkan kekuatan rakyat Melayu dan penentangan pembentukan Malayan Union.

Gabungan semua pertubuhan mewakili bangsa Melayu bukan saja bagi membentuk perpaduan kaum Melayu dalam menumbangkan Malayan Union tetapi turut menjurus kepada pembentukan satu entiti tunggal yang memperjuangkan dan membela nasib Melayu.

Cadangan Onn dan pemimpin PMJ mengenai asal nama gabungan itu ialah Pertubuhan Melayu Bersatu (UMO), sempena nama Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) namun Zainal Abidin Ahmad atau Za'ba mencadang supaya ditambah perkataan `Kebangsaan' maka akhirnya gabungan itu dinamakan Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (Umno).

Usaha Onn yang pada masa itu Pegawai Daerah di Batu Pahat, Johor mengajak persatuan Melayu bergerak beriringan memulakan langkah menentang serta menghapuskan Malayan Union menunjukkan betapa pentingnya perpaduan kaum membentuk kuasa rakyat dan memelihara kedaulatan negara.

Beliau yang mengetuai Pergerakan Melayu Semenanjung Johor yang mempunyai kira-kira 11,000 ahli paling awal menyahut seruan supaya diadakan kongres Melayu seluruh Tanah Melayu yang menjadi titik permulaan penubuhan Umno.

Bertempat di Istana Besar Johor Bahru, maka lahirlah Umno menerusi kebijaksanaan dan keberanian Onn serta pemimpin dan pembesar tradisional Melayu dalam menentukan survival politik Melayu sehingga sekarang ini.

Gerakan Umno dan Onn itu turut mendapat sokongan daripada bekas pegawai Inggeris yang melihat dasar Malayan Union bertentangan dengan dasar kerajaan Inggeris selain turut mendapat kecaman daripada ahli parti pembangkang, Parti Konservatif yang menyifatkan Malayan Union adalah tindakan yang memusnahkan orang Melayu.

Umno juga mencabar kerajaan British menggunakan cara-cara perundangan dan Onn meminta seorang kenalannya, R Braddell bekas peguam negeri Johor dalam tahun 1930-an menjadi peguam Umno dalam perundingan dengan kerajaan Inggeris dari tahun 1946 hingga 1948.

Walaupun reaksi bukan Melayu terhadap Malayan Union berbeza dengan orang Melayu namun, mereka juga menentang kerana Malayan Union sebagai satu penjajahan dan tidak demokratik biar pun tindakan mereka itu tidak begitu bersepadu.

Ketegasan Umno menggesa kerajaan British berbincang mengenai Malayan Union selepas mendapat kerjasama penuh Raja-raja Melayu sebenarnya menimbulkan kebimbangan kepada penjajah sehingga membuka ruang perundingan antara Umno, Raja-raja Melayu dan kerajaan British pada April 1946.

Onn dan rakan pemimpinnya dalam Umno menggunakan pelbagai strategi bagi memerangkap kerajaan British sehinggalah kerajaan Inggeris akhirnya tunduk dengan tuntutan orang Melayu.

Kerajaan Inggeris berbuat demikian kerana khuatir kepentingan ekonomi di Tanah Melayu terjejas jika keadaan politik tidak terkawal berikutan kemunculan golongan radikal orang Melayu yang mirip seperti Revolusi Indonesia.

Penentangan pemimpin Melayu diketuai Onn terhadap Malayan Union tidak berbelah bagi dan menerusi gaya politik beliau, dapat menyelesaikan banyak perkara penting ketika itu. Antara ketegasan keputusan beliau ialah cadangan membolehkan Melaka dan Pulau Pinang tidak terpinggir dalam Persekutuan Tanah Melayu dan membantah sumpah taat setia rakyat Persekutuan ditujukan kepada Raja Inggeris.

Selain itu, Onn mengadakan rundingan dengan kerajaan Inggeris mengenai bidang kuasa Persekutuan dan menjelaskan bahawa setiap undang-undang Tanah Melayu perlu diluluskan Majlis Persekutuan Tanah Melayu dan akhirnya berkuasa dalam memutuskan rang undang-undang Tanah Melayu tanpa campur tangan Parlimen Inggeris.

Penentangan orang Melayu terhadap Malayan Union dilakukan secara aman tanpa menjejaskan pertumpahan darah termasuk meminta semua orang Melayu berkabung dengan melilit kain putih di songkok selama tujuh hari bermula 1 April 1946.

Selain itu, pemimpin Melayu juga meminta Sultan memulaukan majlis pengisytiharan dan mengangkat sumpah Gabenor Malayan Union pertama.

Onn dalam ucapannya turut berkata: "Sungguhpun kita di Semenanjung berjumlah dua setengah juta akan tetapi dengan bersatu kita akan dapat berdiri dan bercantum dengan bangsa Melayu di lain negeri di seluruh dunia,".

Justeru, ketika berlangsungnya majlis pengisytiharan Malayan Union, tiada seorang pun raja, orang kenamaan Melayu hadir dan ia memberi tamparan hebat kepada kerajaan British.

Sebaliknya, orang Melayu berkumpul di depan Hotel Station yang memakai songkok berlilit kain putih berhimpun sambil melaungkan `Daulat Tuanku' dan `Hidup Melayu' seterusnya menidakkan pemerintahan Malayan Union dan akhirnya mengendurkan cengkaman penjajah.

Tidak sampai tiga bulan Umno dilahirkan dan memperjuangkan usaha menentang Malayan Union, akhirnya kerajaan Inggeris menyatakan persetujuan bagi menggantikan Malayan Union dengan rancangan menubuhkan pemerintahan berbentuk Persekutuan seperti dipersetujui Umno dan Raja-raja Melayu pada 3 Julai 1946.

KRONOLOGI GERAKAN MENENTANG MALAYAN UNION
  10 Oktober 1945 - Wakil khas kerajaan British, Sir Harold MacMichael datang ke Tanah Melayu mendapatkan tandatangan Raja-Raja Melayu mengenai penubuhan kerajaan Malayan Union.
  20 Oktober 1945 - MacMichael menemui Sultan Johor, Sultan Sir Ibrahim kerana percaya apabila Sultan Johor menandatangani perjanjian berkenaan maka Baginda dan Raja Melayu yang lain akan turut berbuat demikian.
  24 Oktober - Disember 1945 - MacMichael berjaya mengambil tandatangan Sultan Selangor, Sultan Hishamuddin Alam Shah; Sultan Pahang, Sultan Abu Bakar Riayatuddin Al-Muazzam; Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Abdul Rahman; Sultan Perak, Sultan Abdul Aziz; Sultan Kedah, Sultan Badli Shah; Raja Perlis, Tuanku Syed Putra; Sultan Kelantan, Sultan Ibrahim dan Sultan Terengganu, Sultan Ismail Nasiruddin Shah.
  19 Januari 1946 - Lebih 50,000 orang Melayu Kedah mengadakan perarakan anjuran Kesatuan Melayu Kedah di Alor Star menolak Malayan Union.
  1 Februari 1946 - Lebih 36,000 orang Melayu Kelantan berhimpun di Kota Bahru tunjuk perasan membantah Malayan Union.
  10 Februari 1946 - Pergerakan Melayu Semenanjung Johor pimpinan Onn menganjurkan perarakan membabitkan kira-kira 20,000 orang Melayu berhimpun di padang di bandar Batu Pahat membantah pembentukan Malayan Union. menentang Malayan Union.
  1 Mac 1946 - Kongres Melayu pertama diadakan di Kelab Sultan Sulaiman, Kampung Baru, Kuala Lumpur dan dihadiri 41 wakil persatuan Melayu seterusnya membentuk Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (Umno) dan Datuk Onn dipilih sebagai Yang Dipertua pertama.
  1 April 1946 - Kerajaan British mengisytiharkan Malayan Union walaupun mendapat bantahan pelbagai lapisan rakyat di Tanah Melayu dan Sir Edward Gent dilantik Gabenor Malayan Union pertama.
  15 April 1946 - Sultan Perak, Selangor, Pahang, Kedah, Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan dan Raja Perlis bermesyuarat di Istana Sultan Perak, Kuala Kangsar dan berbincang dan sebulat suara membantah penubuhan Malayan Union.
  Mei 1946 - Raja-raja Melayu bersama Umno bersepakat untuk menghantar satu rombongan ke London selepas menyedari kesilapan mereka menyerahkan semua kuasa pentadbiran dan kedaulatan dalam Perjanjian MacMicheal.
  29 Mei 1946 - Wakil Umno buat pertama kali berbincang dengan Gabenor Malayan Union, Sir Edward Gent di Kuala Kangsar, Perak dan menjelaskan pendirian mereka yang sebulat suara menolak Malayan Union.
  26 Jun 1946- Onn menolak kehendak Setiausaha Negeri bagi Tanah Jajahan, Sir George Hall yang mahu mengekalkan kuasa perundangan negeri Melayu dalam tangan Raja England.
  18 Julai 1946 - Onn dan Raja-raja Melayu menghadiri persidangan tiga segi membincangkan soal Malayan Union di Kings House, Kuala Lumpur dan meminta supaya mereka diberi peluang mengadakan cadangan balas Malayan Union.
  24 Julai 1946 - Onn menolak cadangan Raja-raja Melayu yang mahu membuang Melaka dan Pulau Pinang daripada persekutuan.
  Disember 1946 - Umno, Raja-raja Melayu dan kerajaan British bersetuju dengan rangka Perjanjian Persekutuan 1948 selepas Umno dan Raja-raja Melayu menerima orang bukan Melayu sebagai rakyat Persekutuan Tanah Melayu dengan syarat ketat dan kerajaan Inggeris menerima kerakyatan Jus Soli bagi orang Melayu saja.

Sumber: Berita Harian | www.bharian.com.my